Wraz z początkiem II trymestru wiele kobiet odzyskuje dobre samopoczucie – ustępują nudności i zmęczenie, wraca energia do działania i nastrój. Często pojawiają się jednak nowe dolegliwości, do których trzeba dostosować codzienność, w tym pracę zawodową. Jak radzić sobie z bólem pleców, zgagą czy katarem ciążowym? Jak zorganizować pracę w ciąży? I czy rzeczywiście dziecko zabiera wapń z zębów?

Piętnasty tydzień ciąży w pigułce

– 15. tydzień ciąży – który to miesiąc?

15. tydzień ciąży liczony od pierwszego dnia ostatniej miesiączki to środek 4. miesiąca i drugi tydzień II trymestru. Właśnie zaczął się tzw. miodowy miesiąc ciąży – u wielu kobiet okres najlepszego samopoczucia. 

– Jak rozwija się dziecko w 15. tygodniu ciąży?

Płód mierzy około 10 cm CRL (od czubka głowy do pośladków) i waży mniej więcej 70 g1, wielkością przypomina pomarańczę. Masa dziecka zwiększa się każdego dnia, mimo że ciało nie gromadzi jeszcze tkanki tłuszczowej. Jego kości coraz lepiej widać na USG, intensywnie się też porusza, choć mama nadal tego nie czuje. Skóra jest cienka, prześwitująca (widać przez nią naczynia krwionośne), ale już pokryta meszkiem.

– Jak się czuje kobieta w 15. tygodniu ciąży?

Większość kobiet czuje się dobrze. Brzuch staje się coraz bardziej widoczny, zwłaszcza u wieloródek. W organizmie przyszłej mamy zachodzą duże zmiany hormonalne i w postawie ciała (m.in. przesunięcie środka ciężkości), a wraz z nimi mogą się nasilać typowe objawy ciąży w II trymestrze: ból w pachwinach, ból kręgosłupa, zaparcia, zgaga, katar ciążowy czy problemy stomatologiczne. Wiele ciężarnych obserwuje w tym czasie linea nigra i przebarwienia skórne.

– Jak o siebie zadbać w 15. tygodniu ciąży?

Powoli pomyśl o trzeciej wizycie u ginekologa, która powinna się odbyć między 15. a 20. tygodniem ciąży2. Dbaj o codzienny ruch, zdrową dietę, odpoczynek i dobry sen. Poczytaj, jak sobie pomóc, np. o błonniku na zaparcia czy ćwiczeniach na ból kręgosłupa. Słuchaj swojego ciała – każda ciąża wygląda inaczej, a nie wszystko, co przeczytasz na forach, jest prawdą. 

Co się dzieje w 15. tygodniu ciąży?

Poziom hCG obniżył się i ustabilizował, dlatego typowe dolegliwości wczesnej ciąży, takie jak nudności czy nadwrażliwość na zapachy, zwykle ustępują. Ich miejsce często jednak zajmują nowe, związane z rosnącą macicą, rozciąganiem więzadłach i mięśni, zwiększoną objętością krwi i rozluźnieniem ścian naczyń krwionośnych.

Kiedy kolejna wizyta u ginekologa?

Kolejna rutynowa kontrola po badaniach I trymestru przypada zwykle między 15. a 20. tygodniem ciąży. Wiele kobiet planuje ją jednak nieco później, tak aby od razu wykonać także USG połówkowe, które standardowo robi się między 18. a 22. tygodniem.

Wizyta przebiega podobnie jak poprzednio i obejmuje:

  • wywiad i ocenę ryzyka powikłań ciążowych;
  • pomiar ciśnienia krwi i masy ciała;
  • ocenę tętna płodu;
  • zlecenie badania krwi i moczu, w tym morfologii i poziomu glukozy3,
  • badanie USG lub ustalenie jego terminu.

Na USG połówkowym lekarz szczegółowo oceni budowę Twojego dziecka, ułożenie łożyska i ilość płynu owodniowego. Określi też lub potwierdzi płeć dziecka. W 15. tygodniu także czasem jest już widoczna, jeśli dziecko odpowiednio się ułoży4.

Jak wygląda dziecko w 15. tygodniu ciąży?

15-tygodniowe dziecko w brzuchu mamy coraz bardziej przypomina noworodka:

  • Tułów rośnie szybciej niż głowa, więc proporcje są już bardziej naturalne. Ręce mają niemal docelową długość, nogi wciąż jeszcze rosną.
  • Skóra jest cienka i prześwitująca, pokryta drobnym meszkiem (lanugo).
  • Płód coraz lepiej koordynuje ruchy kończyn. Intensywnie się porusza, ale przyszła mama wciąż tego nie odczuwa.
  • Na głowie rozwijają się mieszki włosowe i zaczyna kształtować przyszłe owłosienie. 
  • Dla wprawnego oka narządy płciowe są już dość dobrze widoczne na USG5.

Jak sobie radzić z typowymi dolegliwościami II trymestru ciąży?

  • Nagły, kłujący ból po bokach brzucha lub w pachwinach (zwłaszcza przy zmianie pozycji) – to ból więzadła obłego, spowodowany rozciąganiem się tkanek podtrzymujących rosnącą macicę. Pomaga zmiana pozycji, unikanie gwałtownych ruchów i ciepłe okłady. Gdy wstajesz z łóżka, najpierw przekręć się na bok6. 
  • Ból pleców, zwłaszcza w odcinku lędźwiowym – dokucza większości kobiet (nawet dwóm trzecim). Wynika głównie ze zmiany postawy ciała, przesunięcia środka ciężkości i rozluźnienia więzadeł pod wpływem hormonów. Zapobiegać mu pomaga codzienna umiarkowana aktywność fizyczna, ergonomiczne stanowisko pracy, sen na boku z poduszką między kolanami oraz ćwiczenia stabilizujące mięśnie tułowia i miednicy7. 
  • Żylaki – częste w ciąży, wynikają ze wzrostu objętości krwi, rozluźnienia ścian naczyń pod wpływem progesteronu i ucisku macicy na żyły miednicy. Pomagają zwłaszcza codzienny ruch, unoszenie nóg powyżej poziomu serca, unikanie długiego stania i rajstopy uciskowe8. 
  • Problemy stomatologiczne – hormony zwiększają ukrwienie dziąseł, co sprzyja zapaleniu dziąseł w ciąży; a częstsze przekąski i refluks żołądkowy podnoszą ryzyko próchnicy. Codziennie myj zęby miękką szczoteczką i dokładnie je nitkuj. Wybierz się do stomatologa – II trymestr to najlepszy czas na leczenie zębów9. 
  • Katar ciążowy – obrzęk błony śluzowej nosa pod wpływem hormonów. Dolegliwości łagodzą płukanie nosa solą fizjologiczną, nawilżanie powietrza i spanie z lekko uniesioną głową. Bez konsultacji z lekarzem unikaj kropli obkurczających naczynia krwionośne10.
  • Nasilone zaparcia i zgaga – progesteron spowalnia perystaltykę, a rosnąca macica uciska żołądek. Pomagają mniejsze a częstsze posiłki, picie dużej ilości wody, sporo błonnika w diecie, codzienny ruch i unikanie leżenia zaraz po jedzeniu11. 
  • Przebarwienia na skórze – efekt zwiększonej produkcji melaniny pod wpływem hormonów. Możesz im zapobiegać – chroń skórę przed słońcem (filtr SPF 30–50, nakrycie głowy) i codziennie ją nawilżaj. Unikaj retinoidów i hydrochinonu, które są w ciąży przeciwwskazane12. 
  • Zwiększona ilość wydzieliny z pochwy – spowodowana zmianami hormonalnymi, ma na celu ochronę płodu przed zakażeniami. Przezroczysta lub biaława i bez zapachu jest naturalna. Zmianę koloru, nieprzyjemny zapach, świąd lub pieczenie zgłoś lekarzowi – to możliwe objawy infekcji13. Dbaj o higienę intymną, noś przewiewną bieliznę wykonaną z naturalnych materiałów (np. bawełny), podmywaj się ciepłą wodą bez agresywnych kosmetyków.

„Dobre i złe oznaki” w 15. tygodniu ciąży, czyli obalamy mity

Wiele przyszłym mam dzieli się na forach „dobrymi i złymi oznakami” ciąży, ale każda ciąża przebiega inaczej, nie ma jednej normy. Większość tego rodzaju „diagnoz” to mity, które mogą niepotrzebnie dokładać zmartwień i prowadzić do błędnych decyzji.

– W 15. tygodniu powinnam już czuć ruchy dziecka – jeszcze nie. Dziecko porusza się często i widać to na USG, ale ruchy są zbyt delikatne i zbyt dobrze amortyzowane przez płyn owodniowy, żebyś mogła je odczuć. Pierwsze „motylki” czy „trzepotanie” pierworódki czują zwykle między 18. a 22. tygodniem, wieloródki nieco wcześniej.

– Brzuch w 15. tygodniu ciąży powinien być widoczny – niekoniecznie. U pierworódek macica wystaje dopiero kilka centymetrów nad spojenie łonowe, a mięśnie brzucha trzymają ją mocno, więc brzuch bywa ledwie zauważalny lub w ogóle. Wiele zależy też od budowy ciała kobiety, ułożenia macicy i ilości tkanki tłuszczowej.

– Dziecko bierze wapń z moich zębów – to tak nie działa. Dziecko czerpie wapń z diety mamy, a gdy jest go za mało, organizm kobiety może częściowo korzystać z zapasów zgromadzonych w kościach (ale wysoki poziom estradiolu zapobiega ubytkom kości)14. Zmiany w jamie ustnej wynikają głównie ze zwiększonego przez hormony ukrwienia dziąseł i częstszego podjadania, stąd tak ważne są higiena jamy ustnej i opieka stomatologa.

Jak o siebie zadbać w 15. tygodniu ciąży?

Początek II trymestru to dobry czas, żeby zbudować ciążową rutynę zdrowego życia. Choć nie widzisz tego z dnia na dzień, Twoje codzienne wybory – co jesz, ile i jak się ruszasz, czy wystarczająco odpoczywasz – wpływają na to, jak się będziesz czuła w kolejnych tygodniach i jak Twoje ciało zniesie poród.

Zdrowa dieta a zwiększony apetyt i zachcianki

W drugim trymestrze ciąży zapotrzebowanie kaloryczne rośnie o około 260 kcal na dzień15, a prawidłowy przyrost masy ciała wynosi 0,35–0,5 kg tygodniowo16. 

Ważne jest zarówno ile, jak i co jesz. Komponuj pełnowartościowe posiłki, bogate w sezonowe warzywa i owoce, pełnoziarniste produkty zbożowe, chude mięso i nabiał. W rozsądnej ilości włącz do diety tłuszcze roślinne i tłuste ryby morskie. 

Jeśli masz zwiększony apetyt – a to naturalne, zwłaszcza po wcześniejszych wymiotach i nudnościach – sięgaj po jedzenie o niższej gęstości kalorycznej: warzywa, owoce, chudy nabiał. Możesz ich zjeść sporo, ale bez nadmiarowych kalorii i z korzyścią dla zdrowia. Normalne są też zachcianki ciążowe i czasem lepiej im ulec, niż się frustrować, ale zachowaj umiar. W nadmiarze nawet zdrowa żywność, jak ogórki kiszone, może zaszkodzić.

Codzienny ruch, odpoczynek i sen

Jeśli czujesz się dobrze, możesz normalnie pracować, prowadzić aktywne życie i ćwiczyć, także siłowo, tylko z rozsądnym obciążeniem. 

Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników zaleca w tygodniu co najmniej 150 minut umiarkowanej aktywności fizycznej17, takiej jak joga czy spacery, które też poprawiają samopoczucie i łagodzą stres. Równie ważny jest jednak odpoczynek – zadbaj o 7–9 godzin snu, a jeśli potrzebujesz, rób krótkie drzemki. Spróbuj spać na boku i wypróbuj poduszką ciążową – to ułatwia krążenie i odciąża kręgosłup. 

Praca i codzienne obowiązki

W prawidłowo przebiegającej ciąży większość kobiet może zwyczajnie pracować zawodowo niemal aż do porodu. Polski Kodeks pracy chroni ciężarne, które m.in.:

  • nie mogą pracować w godzinach nadliczbowych ani w nocy;
  • nie mogą wykonywać prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia (m.in. ciężkich fizycznie, w hałasie, w wymuszonej pozycji ciała);
  • mogą wykonywać pracę poza stałym miejscem zatrudnienia tylko za swoją zgodą;
  • mają prawo do zwolnienia się na badania lekarskie zlecone przez ginekologa, jeśli nie da się ich wykonać poza godzinami pracy18.

Jak pracować w ciąży, żeby się nie przeciążyć?

Podczas prac fizycznych i domowych (sprzątanie, zakupy, opieka nad starszym dzieckiem) najlepiej:

– Nie podnoś ciężkich przedmiotów (które w Twojej opinii Cię nadmiernie obciążają) i nie noś ich na dłuższych dystansach.
– Nie wchodź na drabinę ani chwiejny stołek – ponieważ środek ciężkości Twojego ciała się przesuwa, ryzyko upadku jest większe.
– Nie używaj silnych środków chemicznych, zwłaszcza w zamkniętych pomieszczeniach (wybieraj produkty bez chloru i amoniaku, wietrz pomieszczenie, zakładaj rękawiczki).
– Nie schylaj się – kucaj, zamiast się pochylać, a cięższe rzeczy podnoś z przysiadu.
– Nie stój długo w jednej pozycji – co kilka–kilkanaście minut zmieniaj obciążoną nogę lub zrób kilka kroków.

Jeśli pracujesz przy komputerze:

– Ustaw monitor na wysokości oczu, a klawiaturę i myszkę blisko ciała, żeby nie pochylać się do przodu.
– Siedź wygodnie oparta, a stopy połóż płasko na podłodze (lub na podnóżku); kąt między biodrami i kolanami powinien wynosić około 90°.
– Co 30–45 minut wstań, rozciągnij się i zrób kilka kroków – długie siedzenie sprzyja zaleganiu krwi w żyłach i bólom kręgosłupa.

Wydarzenia i materiały edukacyjne dla przyszłych rodziców

Zwykle spokojny drugi trymestr daje czas i przestrzeń na to, żeby spokojnie zacząć przygotowywać się do porodu, połogu i pierwszych tygodni rodzicielstwa. 

Niektóre szkoły rodzenia, np. Supermama, poza tradycyjnym kursem organizują spotkania, kursy online i bezpłatne webinary dla przyszłych rodziców, z których możecie skorzystać już teraz. Pomyśl też o konsultacji z fizjoterapeutą uroginekologicznym i doulą lub położną – od maja 2026 roku wsparcie położnej możesz uzyskać od początku ciąży, nie dopiero od 21. tygodnia.

Im wcześniej zaczniesz przygotowania, tym spokojniej podejdziesz do porodu, połogu i karmienia piersią.

FAQ:

1. Jaka jest wielkość dziecka w 15. tygodniu ciąży?

W 15. tygodniu ciąży rozwój dziecka przyspiesza z dnia na dzień – płód mierzy około 10 cm i waży około 70 g. Wielkością przypomina jabłko lub pomarańczę. W ciąży bliźniaczej każde z dzieci jest zwykle nieco mniejsze, ale różnice na tym etapie są niewielkie. 

2. Czy można czuć ruchy w 15. tygodniu?

Zwykle jeszcze nie. Ruchy dziecka są jeszcze zbyt delikatne, a płyn owodniowy dobrze je amortyzuje. Pierwsze „trzepotanie” czy “motylki” pierworódki odczuwają zwykle między 18. a 22. tygodniem ciąży, wieloródki czasem nieco wcześniej. 

3. Ile się tyje w 15. tygodniu ciąży?

U kobiet z prawidłowym BMI przed ciążą od początku II trymestru prawidłowy przyrost masy ciała w 14 tygodniu ciąży wynosi około 0,35–0,5 kg tygodniowo.

Bibliografia:

1. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie standardu organizacji opieki okołoporodowej, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/standard-organizacji-opieki-okoloporodowej-18753726 (dostęp 07.05.2026).

    2. Chaudhry S. R., Chaudhry K., Anatomy, Abdomen and Pelvis: Uterus Round Ligament, StatPearls Publishing 2026, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK499970/ (dostęp 08.05.2026).

    3. Daher L., Frise C., Harrington D., Gastrointestinal and liver disease in pregnancy, „Obstetrics, Gynaecology & Reproductive Medicine” 2021, t. 31, nr 9, https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1751721421001329 (dostęp 08.05.2026).

    4. Gulson B., Taylor A., Eisman J., Bone remodeling during pregnancy and post-partum assessed by metal lead levels and isotopic concentrations, „Bone” 2016, nr 89, https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S8756328216301405 (dostęp 12.05.2026).

    5. Gupta K. K., Anari S., Medical management of rhinitis in pregnancy, „Auris Nasus Larynx” 2022, t. 49, nr 6, https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0385814622000323 (dostęp 08.05.2026).

    6. Kwiatkowska E. i in., Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników (PTGiP) oraz Polskiego Towarzystwa Medycyny Sportowej (PTMS) dotyczące aktywności fizycznej w ciąży i w czasie po porodzie, „Ginekologia i Perinatologia Praktyczna” 2023, t. 8, nr 2, s. 114–128, https://www.ptgin.pl/artykul/rekomendacje-polskiego-towarzystwa-ginekologow-i-poloznikow-ptgip-oraz-polskiego (dostęp 07.05.2026).

    7. Liddle S. D., Pennick V., Interventions for preventing and treating low‐back and pelvic pain during pregnancy, „Cochrane Database of Systematic reviews” 2015, nr 9, https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD001139.pub4/pdf/full (dostęp 12.05.2026).

    8. Moore K. L., Persaud T. V. N., Torchia M. G., The Developing Human. Clinically Oriented Embryology 9th edition, Philadelphia 2013, Elsevier Saunders, https://koracademy.com/sites/default/files/inline-files/Embryology%20KLM.pdf (dostęp 07.05.2026).

    9. Muchacka R., Kukla M., Odżywianie kobiet w czasie ciąży, „Prace naukowe WSZIP” 2017, nr 42(3), s. 61–73, https://pracenaukowe.wwszip.pl/prace/prace-naukowe-42.pdf#page=63 (dostęp 07.05.2026).

    10. Manzanares S., Benítez A., Naveiro-Fuentes M. i in., Accuracy of fetal sex determination on ultrasound examination in the first trimester of pregnancy, „Journal of Clinical Ultrasound” 2016, nr 44(5), https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26663411/ (dostęp 07.05.2026).

    11. Rychlik E. i in., Normy żywienia dla populacji Polski, Warszawa 2024, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy, https://ncez.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2025/02/Normy-spozycia-dla-populacji-polski-30-07.pdf (dostęp 07.05.2026).

    12. Smyth R., Aflaifel N., Bamigboye A. A., Interventions for varicose veins and leg oedema in pregnancy, „Cochrane Database of Systematic Reviews” 2015, nr 10, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7050615/ (dostęp 07.05.2026).

    13. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-pracy-16789274 (dostęp 07.05.2026).

    Przypisy:

    1. K. L. Moore, T. V. N. Persaud, M. G. Torchia, The Developing Human. Clinically Oriented Embryology 9th edition, Philadelphia 2013, Elsevier Saunders, s. 250, https://koracademy.com/sites/default/files/inline-files/Embryology%20KLM.pdf (dostęp 07.05.2026). ↩︎
    2. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie standardu organizacji opieki okołoporodowej, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/standard-organizacji-opieki-okoloporodowej-18753726 (dostęp 07.05.2026). ↩︎
    3. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie standardu organizacji opieki okołoporodowej. ↩︎
    4. S. Manzanares, A. Benítez, M. Naveiro-Fuentes i in., Accuracy of fetal sex determination on ultrasound examination in the first trimester of pregnancy, „Journal of Clinical Ultrasound” 2016, nr 44(5), https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26663411/ (dostęp 07.05.2026). ↩︎
    5. K. L. Moore, T. V. N. Persaud, M. G. Torchia, The Developing Human, s. 257–263. ↩︎
    6. S. R. Chaudhry, K. Chaudhry, Anatomy, Abdomen and Pelvis: Uterus Round Ligament, StatPearls Publishing 2026, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK499970/ (dostęp 08.05.2026). ↩︎
    7. S. D. Liddle, V. Pennick, Interventions for preventing and treating low‐back and pelvic pain during pregnancy, „Cochrane Database of Systematic reviews” 2015, nr 9, https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD001139.pub4/pdf/full (dostęp 12.05.2026). ↩︎
    8. R. Smyth, N. Aflaifel, A. A. Bamigboye, Interventions for varicose veins and leg oedema in pregnancy, „Cochrane Database of Systematic Reviews” 2015, nr 10, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7050615/ (dostęp 08.05.2026). ↩︎
    9. E. Figuero i in., Effect of pregnancy on gingival inflammation in systemically healthy women: a systematic review, „Journal of Clinical Periodontology” 2013, nr 40(5), https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23557432/ (dostęp 08.05.2026). ↩︎
    10. K. K. Gupta, S. Anari, Medical management of rhinitis in pregnancy, „Auris Nasus Larynx” 2022, t. 49, nr 6, https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0385814622000323 (dostęp 08.05.2026). ↩︎
    11. L. Daher, C. Frise, D. Harrington, Gastrointestinal and liver disease in pregnancy, „Obstetrics, Gynaecology & Reproductive Medicine” 2021, t. 31, nr 9, https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1751721421001329 (dostęp 08.05.2026). ↩︎
    12. S. N. Gupta i in., Cutaneous Changes During Pregnancy: A Comprehensive Review, „Cureus” 2024, t. 16, nr 9, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11497768/ (dostęp 07.05.2026). ↩︎
    13. N. Sethi i in., Prevalence, risk factors, and adverse outcomes of bacterial vaginosis among pregnant women: a systematic review, „BMC Pregnancy and Childbirth” 2025, t. 25, nr 40, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11744995/ (dostęp 07.05.2026). ↩︎
    14. B. Gulson, A. Taylor, J. Eisman, Bone remodeling during pregnancy and post-partum assessed by metal lead levels and isotopic concentrations, „Bone” 2016, nr 89, https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S8756328216301405 (dostęp 12.05.2026). ↩︎
    15. E. Rychlik i in., Normy żywienia dla populacji Polski, Warszawa 2024, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy, s. 36, https://ncez.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2025/02/Normy-spozycia-dla-populacji-polski-30-07.pdf (dostęp 07.05.2026). ↩︎
    16. National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine, Determining Optimal Weight Gain w: Weight Gain During Pregnancy: Reexamining the Guidelines, Waszyngton 2009, The National Academies Press, https://nap.nationalacademies.org/read/12584/chapter/9 (dostęp 07.05.2026) ↩︎
    17. E. Kwiatkowska i in., Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników (PTGiP) oraz Polskiego Towarzystwa Medycyny Sportowej (PTMS) dotyczące aktywności fizycznej w ciąży i w czasie po porodzie, „Ginekologia i Perinatologia Praktyczna” 2023, t. 8, nr 2, s. 114, https://www.ptgin.pl/artykul/rekomendacje-polskiego-towarzystwa-ginekologow-i-poloznikow-ptgip-oraz-polskiego (dostęp 07.05.2026). ↩︎
    18. Art. 148, 176–179, 185 Ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-pracy-16789274 (dostęp 08.05.2026). ↩︎